Zorunlu Arabuluculuk nedir?

Emek
Görünüm

Ocak itibariyle iş davalarında uygulanmak üzere İş Mahkemeleri Yasasının 3’üncü maddesinde değişiklik yapıldı. 

Arabulucuya gitmedendava açılamaz

Arabulucuya gitmeden alacak veya işe iade davasının açılamayacağı hükme bağlandı. Arabuluculuk, böylece zorunlu hale getirildi. Arabulucu karar verirse, dava açma imkanı ortadan kalkıyor. Arabulucu sorunu çözemediği takdirde, mahkemeye gidilecek. Dava açılması halinde dava red olacak ve masraflarını işçi ödeyecek.

Kapsam dışı olan mevzular

Kanunda iş kazası ve meslek hastalıkları davaları ile bunlarla ilgili rücu davaları arabuluculuk kapsamından çıkartılmıştır.

Taşeron işçiyse, iki işveren de toplantıya katılacak.

Başvuru süresi ne kadar?

İşçi işten çıkartıldığı tarihten itibaren bir ay içinde arabulucuya başvuracak. Arabulucu sorunu çözemezse, son toplantı tutanağının tutulduğu tarihten 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açabilecek.

Arabulucu, tarafların

anlaşarak seçtiği kişi olacak

Kişi, Arabulucu Bürosuna bildirilecek. Taraflar anlaşamazsa, büro bir arabulucu atayacak. Yetkili büroya itiraz olursa, Sulh Mahkemesi kararıyla yetkili büro belirlenecek. Arabulucu toplantılarına mazeretsiz bir kez katılmayan taraf, sonuçta haklı çıksa da tüm masrafları ödeyecek.

Arabulucu süreci 3 hafta

Arabulucu taraflara ulaşamazsa, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamazsa, veya anlaşmaya varılması veya varılmaması halinde arabulucu faaliyetine son verip, son tutanağı düzenleyip büroya gönderecek.

Arabulucu ücreti

Ücret, sanki taraflar ekonomik olarak eşitmiş gibi, eşit karşılanacak. 2017 rakamlarıyla arabulucunun saat ücreti  (ilk üç saat) 120 lira. Anlaşma olursa, alacağın ilk 30 bin lirası için yüzde 6, sonraki 40 bin lirası için yüzde 5 olmak üzere arabuluculuk ücreti belirlenmiş.

İşe iade talebiyle arabulucuya gidilip taraflar anlaşırsa, arabulucuya işçiye işe başlatılmaması halinde ödenecek tazminat miktarı, çalıştırılmadığı sürede ödenecek ücret ve diğer parasal haklar üzerinden yüzde hesabı yapılacak.

Taraflara ulaşılamaması, toplantıya taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları halinde iki saatlik ücret tutarı Adalet Bakanlığınca ödenecektir.

Kimler arabulucu olabilir?

Arabulucu olabilmek için Bakanlıkça yapılan yazılı ve uygulamalı sınavda başarılı olmak gerekir. Hukuk Fakültesi mezunu, 5 yıl deneyimli, arabuluculuk eğitimini tamamlamış ve kasten işlenmiş bir suçtan mahkum olmamak şartıyla olunabilir.

Taraflar işyerinin veya ikamet yerlerinin bağlı olduğu arabuluculuk bürolarına başvuracaklar.

Özetle...

Arabuluculuk sistemi işçileri mahkeme külfetinden kurtaracakmış gibi görünse de iş davalarını hukuk sürecinden ve hak düzleminde yargılamaktan çıkartıp, koyun pazarlığı seviyesine indirmektedir. İşçi hareketinin mücadele eğilimi geri çekilip uyuşmazlıkları yargıya taşınmasının son aşaması olan arabulucuk düzeni, işçiyi hukukun dışına itmektedir. Hukuk, mücadeleyi kenara itmişti, şimdi arabuluculuk hukuku kenara itmektedir.

Bu sistem işçiyi mahkemeden önce, arabulucu ve patron eliyle köşeye sıkıştırmak, 50 alacaksa 30’a razı etmekten başka bir işe yaramayacaktır. Canlı para insana sıcak gelir. Uzun mahkeme süreçlerini yaşamaktansa paramı alıp gideyim diye düşünecek ve düşünmek zorunda olan çok işçi var. Kredi kartı borçları, kira bekler mi? İşsiz kalınan her gün, her ay cepten ilave masraf demek.

Kıdemde zaman aşımı5 yıla düştü

Yeni kanunda kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötü niyet tazminatı, iş sözleşmesinin eşit davranma ilkesine aykırı davranılmasından kaynaklanan tazminatta zaman aşımı süresi (dava açmak için) 10 yıldan 5 yıla düşürülüyor.

İşe iade Yargıtay’agitmeyecek

- İşe iade davaları,

- İşe iade talepli sendikal tazminat davaları,

- İşyeri sendika temsilcisinin iş güvencesine ilişkin davalar,

- 6356 sayılı yasanın 34. maddesi uyarınca açılan işletme niteliğinin tespitine ilişkin davalar,

- Toplu İş Sözleşmesi’nin uygulanmasından kaynaklı uyuşmazlıklar,

- Kanun dışı grevin tespiti davaları ve istinaf yoluyla, (Bölge adliye mahkemeleri) yapılan itirazın ardından kesinleşecek ve Yargıtay’a götürülemeyecektir.

(Arabuluculukla ilgili bilgiler Birleşik Metal-İş’in yayınlarından özetlenmiştir.)

BLOG COMMENTS POWERED BY DISQUS

Facebook'ta İşçilerin Sesi